Quả tạt không ai thực hiện: vì sao Juventus và AC Milan bị bắt bài trước hàng thủ lùi sâu

Đêm ấy, khi trận đấu ở Serie A kết thúc, tôi ngồi lại rất lâu trước màn hình đã tắt. Hình ảnh còn đọng lại là một cầu thủ chạy cánh nhận bóng ở hành lang, xộc vào trong, và thay vì tạt, cậu ta sút. Bóng vọt xà. Đó là lần thứ bao nhiêu trong trận tôi không nhớ nữa, nhưng tôi nhớ cảm giác quen thuộc ấy: một đội bóng lớn đang cố đập vỡ bức tường bằng đúng một động tác, lặp đi lặp lại, trong khi bức tường thì không hề di chuyển. Chỉ đến khi một cầu thủ vào sân từ ghế dự bị thực hiện hai quả tạt đúng nghĩa, đội bóng của cậu ấy mới tạo ra được hai đến ba cơ hội thật sự. Cả một trận, cả một hệ thống tấn công, chỉ chờ đúng một động tác mà không ai chịu làm. Khi truyền thông mới ồn ào gõ cửa, tôi vẫn nghe thấy tiếng trống cũ từ khán đài. Tiếng trống ấy nói với tôi rằng vấn đề của Juventus và AC Milan mùa này nằm ở một quả tạt không ai thực hiện, chứ không nằm ở ví tiền của chủ sở hữu. Những ngày sau đó, phát biểu của Massimo Mauro được Goal.com tổng hợp và lan đi rất nhanh. Mauro không phải người mới trong nghề: ông từng đá cho Juventus và Napoli, rồi chuyển sang làm bình luận viên truyền hình. Cách nói của ông thẳng, thẳng đến mức khó nghe. Juventus và AC Milan gây xấu hổ khi gặp những hàng thủ lùi sâu. Roma là đội duy nhất đủ sức bám đuổi Inter. Napoli, dù khởi đầu tệ, vẫn được trang bị tốt hơn hai đội kia. Thứ tự ấy vẽ ra một bức tranh rõ ràng về Serie A mùa này. Inter là chuẩn mực. Roma và Napoli là nhóm bám đuổi có bài vở. Juventus và Milan rơi vào vùng nghi ngờ. Điều đáng chú ý là Mauro không nói họ yếu về lực lượng. Ông nói họ có con người, nhưng dùng sai cách. Cáo buộc ấy nhắm vào ban huấn luyện và công tác tuyển trạch, chứ không nhắm vào tài khoản ngân hàng. Cần nói ngay một điều, vì tôi luôn tách hai thứ này ra trước khi tin: gần như toàn bộ những phát biểu trong bài ấy là ý kiến cá nhân. Chỉ một chi tiết mang tính dữ liệu. Người ta chia sẻ nó vì nó gây sốt, chứ không vì nó đã được kiểm chứng. Câu trả lời nằm ở mô hình tấn công. Juventus và Milan đều xây dựng lối chơi qua hai cầu thủ chạy cánh đá nghịch biên. Cầu thủ thuận chân phải đá cánh trái, và ngược lại, để khi nhận bóng họ có thể xộc vào trong và dứt điểm bằng chân thuận. Đây là công thức phổ biến khắp châu Âu hơn một thập kỷ qua. Khi công thức ấy trở thành con đường duy nhất, nó biến thành một đường ống. Đối thủ chỉ cần bịt đường ống đó. Cách bịt dễ nhất là lùi sâu. Một hàng thủ lùi sâu chấp nhận nhường không gian trước vòng cấm, khóa hành lang dẫn vào trung lộ, rồi chờ. Họ không sợ bị đánh vỗ mặt, vì đối thủ không có ai chơi bóng sau lưng hàng thủ. Mauro nói thẳng điều này: cả hai đội không hề cho thấy ý tưởng chuyền bóng xuyên tuyến. Không có đường chuyền đó, hàng thủ lùi sâu chỉ việc đứng yên, và trận đấu biến thành một buổi tập phòng ngự. Điểm thiếu hụt nằm ở khu vực giữa hàng tiền vệ và hàng công. Ở đó cần một cầu thủ số 10, một người chơi giữa các tuyến, biết nhận bóng xoay lưng, biết mở ra đường chuyền cuối. Mauro gọi đây là lỗ hổng lớn nhất của cả Milan lẫn Juventus: chất lượng ở khu vực tấn công quá khiêm tốn. Không có người đó, hai cầu thủ chạy cánh trở thành phương án duy nhất. Và khi phương án duy nhất là dứt điểm từ ngoài vòng cấm, tỷ lệ thành công sẽ thấp đến mức khó tin. Chính Mauro đưa ra một mốc: những cầu thủ chạy cánh ấy ghi khoảng bốn bàn một mùa. Bốn bàn một mùa không thể là nguồn sống của một đội bóng lớn. Tôi đã xem rất nhiều trận kiểu này trong gần năm mươi năm theo nghề, và tôi học được một điều: bóng đá không thưởng cho sự lặp lại, trừ khi sự lặp lại ấy có biến thể. Một cầu thủ chạy cánh giỏi biết nhiều hơn việc cắt vào trong. Cậu ta biết khi nào cần tạt, khi nào cần nhả bóng ra biên cho hậu vệ biên dâng lên, khi nào cần đưa bóng vào vùng giữa. Khi một đội bóng đánh mất những biến thể ấy, họ không còn là một đội bóng tấn công nữa. Họ là một khẩu súng một viên. Trường hợp Douglas Luiz đáng để suy nghĩ. Mauro mô tả anh như một tiền vệ chuyền bóng an toàn, chuyền ngắn, không mạo hiểm. Trước một hàng thủ lùi sâu, mẫu tiền vệ ấy gần như vô hại. Nhưng nếu chỉ đọc đến đó rồi kết luận rằng Douglas Luiz là nguyên nhân, người ta sẽ bỏ qua bức tranh lớn hơn: xung quanh anh không có ai chuyên làm việc xuyên phá. Anh ta là triệu chứng, không phải căn bệnh. Tôi luôn cảnh giác với những kết luận biến một cá nhân thành gốc rễ của một vấn đề tập thể. Đó là cách các nhà phân tích dữ liệu xâm nhập phòng thay đồ rồi rút ra kết luận tách rời khỏi nhịp điệu thật của trận đấu. Ngược lại, trường hợp của Alajbegovic đáng để giữ lại. Một cầu thủ chạy cánh vào sân và thực hiện hai quả tạt đúng nghĩa. Ngay lập tức, đội bóng tạo ra hai đến ba cơ hội. Đây là một thí nghiệm tự nhiên, và nó chứng minh đúng điều Mauro nói: thứ còn thiếu nằm ở chiều rộng và khả năng phục vụ trung phong, chứ không nằm ở ngôi sao. Chỉ cần một người chịu tạt bóng, cả hệ thống thở được. Còn một điểm nữa khiến tôi lo hơn cả. Mauro gọi Kenan Yildiz là cầu thủ quan trọng nhất trong đội hình Juventus. Điều đó đúng với hiện tại, nhưng nó cũng có nghĩa là Juventus đang đặt toàn bộ sức sáng tạo lên vai một cầu thủ trẻ. Khi cậu ấy vắng mặt, đội bóng không có phương án thay thế tương xứng. Một đội bóng lớn không được phép phụ thuộc vào một điểm duy nhất như vậy. Tôi từng chứng kiến nhiều đội bóng sụp đổ chỉ vì một cái mắt cá chân. Điều mà phần lớn khán giả hiểu sai ở đây là bản chất của khoảng cách. Người ta mặc định rằng Juventus và Milan tụt lại vì lực lượng mỏng hơn Inter, Roma hay Napoli. Mauro nói ngược lại: hai đội này có con người, chỉ là không ai trong ban huấn luyện và tuyển trạch chịu thừa nhận rằng đội hình đang thiếu đúng một mẫu cầu thủ. Đây là câu chuyện tuyển trạch nhiều hơn là câu chuyện ngân sách. Nếu đúng như vậy, tin tốt nằm ở chỗ khoảng cách ấy rẻ hơn nhiều so với khoảng cách về chất lượng đội hình. Một cầu thủ số 10 đúng nghĩa, hoặc thậm chí chỉ là việc yêu cầu các cầu thủ chạy cánh tạt bóng nhiều hơn, có thể thay đổi cục diện nhanh hơn bất kỳ bản hợp đồng bom tấn nào. Cũng cần đặt nghi vấn về chính độ tin cậy của nguồn tin. Bài viết gán hai huấn luyện viên vào hai câu lạc bộ theo cách không khớp với những gì công chúng biết về các bổ nhiệm thực tế. Với tôi, đó là một dấu hiệu phải kiểm tra lại trước khi trích dẫn. Isco dạy tôi rằng đằng sau một cái tên là cả một con người, sau lần tôi đọc sai tên anh ấy trên sóng trực tiếp và bị nhắc lại suốt một tuần. Một bài bình luận mà gần như toàn bộ lập luận là ý kiến, cộng thêm một chi tiết có khả năng sai, thì càng phải đọc chậm. Thêm nữa, cái nhãn "gây xấu hổ" là một nhãn truyền thông, không phải một kết luận kỹ thuật. Nó dễ lan, dễ được chia sẻ, và dễ bị đảo ngược chỉ sau hai vòng đấu. Phòng thay đồ vắng lặng hôm ấy vẫn còn vương mùi cỏ và nước mắt của ai đó, và những người trong phòng thay đồ ấy luôn biết rõ hơn bất kỳ ai rằng nhãn dán của truyền thông không ghi bàn. Từ đây đến hết mùa, điều đáng theo dõi là liệu Juventus và Milan có đưa vào đội hình một cầu thủ sáng tạo ở khu vực giữa, liệu Yildiz có đá đủ trận khi sức tấn công của Juventus đang treo trên đôi chân ấy, và liệu Roma có giữ được nhịp mà Mauro tin tưởng. Ba dấu hỏi, một mùa giải, và rất ít câu trả lời sẵn có. Tôi đến sân để giữ nhịp cho những câu chuyện, không phải để ghi bàn. Câu chuyện của mùa giải này, có thể, sẽ được viết bằng một quả tạt.